Diagnoza APD, ryzyka APD, nadwrażliwości słuchowej

Czym są zaburzenia przetwarzania słuchowego APD (CAPD)?

Zaburzenia Przetwarzania Słuchowego (ang. Auditory Processing Disorder – APD) charakteryzują się trudnościami w przetwarzaniu informacji słuchowych i nie są związane z problemami ze sprawnością pracy ucha ani nieprawidłowym progiem słyszenia. Dzieci z APD mogą mieć trudności ze zrozumiałością mowy, szczególnie w warunkach trudnych akustycznie, z rozróżnieniem podobnie brzmiących słów czy dźwięków, trudności z wypowiadaniem się, postępowaniem zgodnie z instrukcją, podążaniem za rozmową. Objawom tym często towarzyszą trudności z uwagą i koncentracją oraz z pamięcią słuchową.

Trudności szkolne dziecka (w nauce, w pisaniu i czytaniu) oraz częste współistniejące z nimi zaburzenia emocjonalne mogą wynikać z zaburzeń analizy dźwięków na poziomie centralnym.

Zaburzenia Przetwarzania Słuchowego (ang. Auditory Processing Disorder – APD) zgodnie z zaleceniami Amerykańskiego Stowarzyszenia Słuchu i Mowy ASHA, rozpoznaje się w przypadkach, w których co najmniej jedna z poniższych wyższych funkcji słuchowych jest zaburzona:

  • lokalizacja źródła dźwięku,
  • różnicowanie dźwięków, w tym dźwięków mowy,
  • rozpoznawanie wzorców dźwiękowych,
  • analiza czasowych aspektów sygnału dźwiękowego,
  • umiejętność rozumienia mowy zniekształconej,
  • umiejętność rozumienia mowy w obecności sygnału zagłuszającego (rozumienie mowy w hałasie).

Jak wygląda diagnoza w kierunku zaburzeń przetwarzania słuchowego?

Diagnoza w kierunku zaburzeń przetwarzania słuchowego obejmuje:

  • szczegółowy wywiad, kwestionariusze diagnostyczne,
  • obserwację dziecka podczas spotkań diagnostycznych,
  • analizę wyników zaleconych badań słuchu (audiometria tonalna, otoemisja, ABR, audiometria impedancyjna, audiometria mowy, próg UCL),
  • wstępną ocenę ryzyka trudności motorycznych – wybrane próby obserwacji klinicznej (Z.Przyrowski),
  • ocenę lateralizacji  wg IAS Johansen,
  • testy behawioralne (ATS Neuroflow, KVK IAS Johansen, PPTZ prof.E.Ozimka), TLT Tomatis Maestro (ilość i rodzaj wykonanych testów uzależniona jest od wieku i współpracy dziecka).

Czym jest nadwrażliwość słuchowa (męczliwość słuchowa)?

Nadwrażliwość słuchowa to obniżona tolerancja na dźwięki sprawiająca, że dźwięki otoczenia są odbierane jako niezwykle głośne, nieprzyjemne lub wręcz bolesne. Dolegliwość ta bardzo często wręcz uniemożliwia normalne funkcjonowanie. Osoby nadwrażliwe na dźwięki mają tendencję do izolowania i zamykania się przed światem.

Według prof. Stephana Porgesa – twórcy Teorii Poliwagalnej, nadwrażliwość słuchowa może zostać nabyta i uaktywnić się w wyniku doświadczeń takich jak: przewlekły stres, lęk, napięcie emocjonalne, przeżycia traumatyczne. Jest ona w dużej mierze związana z aktywacją reakcji na zagrożenie z poziomu autonomicznego układu nerwowego.

Z nadwrażliwością słuchową często wiąże się męczliwość słuchowa, czyli męczliwość struktur ucha środkowego, która uzależniona jest od jakości pracy mięśni usznych – napinacza błony bębenkowej i mięśnia strzemiączkowego.

Według Prof. Stephan’a W. Porges’a mięśnie ucha środkowego mają za zadanie aktywnie tłumić dźwięki tła o niskiej częstotliwości aby ułatwić słyszenie i rozumienie dźwięków mowy (Borg i Counter, 1989; Zwislock, 2002). Trudności w regulacji mięśni ucha środkowego powoduje zwiększenie głośności dźwięków o niskiej częstotliwości, które docierają do ucha wewnętrznego i przytłaczają dźwięki charakterystyczne dla głosu ludzkiego. To potencjalnie skutkuje nadwrażliwością (zwłaszcza na dźwięki o niskiej częstotliwości) i trudnościami w rozumieniu ludzkiego głosu w hałaśliwym środowisku  (Borg i Counter, 1989).

Męczliwość słuchowa często wiąże się z brakiem lub znacznymi obniżoną jakością mięśni strzemiączkowych. Według badań własnych mgr Karoliny Zienkiewicz (specjalistki w zakresie diagnostyki audiologicznej oraz diagnostyki i terapii zaburzeń przetwarzania słuchowego) z uwagi na to, że mięśnie uszne są mięśniami poprzecznie prążkowanymi jakość ich pracy koreluje z obniżoną jakością pracy mięśni posturalnych w ciele (nieprawidłowa postawa, asymetria, napięcie mięśni, hipermobilność, choroby tkanki łącznej).

Jakie są objawy nadwrażliwości (męczliwości słuchowej)?

Objawy nadwrażliwości słuchowej:

  • silne reakcje emocjonalne na dźwięki z otoczenia – niepokój, lęk, płacz, krzyk,
  • zwiększone pobudzenie w głośnych miejscach,
  • zasłanianie uszu,
  • niechęć do przebywania w głośnych miejscach, sygnalizowanie potrzeby opuszczenia danego miejsca,
  • niechęć do grających zabawek,
  • obniżona uwaga i koncentracja, pamięć słuchowa,
  • trudności z zasypianiem, częste wybudza się w nocy,
  • trudności adaptacyjne, wydłużony czas adaptacji np. do żłobka, przedszkola,
  • niski poziom zaangażowania społecznego – samotna zabawa lub w małej grupie,
  • wyłączanie się, zawieszanie,
  • zaburzenia dynamiki słyszenia – zrozumiałości mowy, zrozumiałości mowy w szumie.

 

Objawy wynikające z męczliwości słuchowej:

  • obserwowana ogólna męczliwość – motoryczna i poznawcza,
  • męczliwość podczas wykonywania wolnych ruchów, zwiększone zapotrzebowanie na szybki ruch, m.in. skakanie,
  • niezdarność ruchowa,
  • nieprawidłowe napięcie mięśniowe,
  • głośne mówienie, zachowywanie, wokalizowanie,
  • pobudzenie w szumie,
  • “wyłączanie się”,
  • problemy z płynnością mówienia, jąkanie się,
  • trudności w reagowaniu na polecenia kierowane do grupy,
  • podnoszenie głosu wraz ze wzrostem natężenia dźwięków otoczenia,
  • zmęczenie – potrzeba drzemki po dłuższym przebywaniu w głośnych miejscach, np. po przedszkolu, szkole,
  • częsty brak reakcji na komunikaty wypowiadane normalnym głosem i jednoczesny lęk przed osobami mówiącymi głośno, krzyczącymi,
  • uciszanie otoczenia, zwracanie uwagi osobom, że krzyczą,
  • trudności emocjonalne,
  • zaburzenia przetwarzania słuchowego (APD).

Źródło:

https://www.asha.org/

https://integratedlistening.com/

https://neuroflow.pl/pl/

Materiały szkoleniowe: Sensimatic Karolina Zienkiewicz